Kevin Heredia

(XIRIKA gazte kazetaren azken alean argitaratua)

Nahi ala ez, hemen bizi gara: diruaren diktaduran. Aireaz, lurraz, eguzkiaz eta euriaz bizi gaitezkeela pentsa dezakegu, baina, ez, ez dugu fotosintesia egiten. Diruak (metal, paper, zenbaki isil horrek) agintzen du neurri handi batean zer egin dezakegun, noraino hel gaitezkeen. Eta kultura ez da patu horretaz libratzen, jakina.

Kevin Heredia

Euskarazko wikipedian sartzen bazara eta “kultura” hitza bilatzen baduzu, zera irakurriko duzu: “Kultura, oro har, gizarte edo gizatalde baten ezaugarri diren berezitasun espiritual, material, intelektual eta afektiboak dira”. Oso ongi. Baina euskarazko wikipedian “diru” hitza bilatzen baduzu, ez duzu ezer irakurriko. Artikulua falta da, eta horrekin batera, dirua falta da euskal kulturan. Gurean, ostera, ez da falta berezitasun espiritual, material, intelektual eta afektiboak lantzen duen jendea. Are gehiago, asko gara.

Krisian sartu garela esaten digute hedabideetan, krisia egoera berria balitz bezala. Beti egon gara krisian, hobeto edo okerrago (nondik begiratzen den), baina beti krisian. Inoiz baino kultur produktu gehiago dago gurean, inoiz baino lagun gehiago dabil kultur kontuetan lanean. Nola, ordea? Zein baldintzetan bizi da euskal kultura? Hitz higatua da, itsusia, baina esan egingo dut: prekarietatean. Euskal kultura ez da simulakroa, euskal kultura prekarioa da.

Barre egiten zaio kulturaz eta kulturatik bizi nahi duenari: inuzentea… Normal-normala baita kultur munduko jendeak beste ogibide bat izan, eta kulturari hobby orduak eskaintzea. Harkaitz Canok esan zuen orain gutxi, Argian idatzitako artikulu batean (“Fikziozko dirua” deiturikoan, hain zuzen): “Kultur sortzaileei egindako lanagatik merezi dutena ez ordaintzea, betiereko amateurkeria baterako kondena da. Aurrez gaude kondenatuta (horretan ere)”.

Egiturei dagokionez, krisiak ez du kolore arras diferentea. Argitaletxeak paperaren krisiaz mintzo dira, irakurle baino idazle gehiago daudela, eta abar. Disko-etxeek atzera egiten dute, piraten sareak omen du errua. Egunkariak ere gero eta finagoak dira, diru-eskasiak eraginda, gehigarriak kengarri bihurtzen dituzte eta euskal irakurleen begientzat orriak eta orriak desagertzen dira. Badaezpadako inbertsioak egiten dira, krisiari aurre egiteko neurriak, baina betikoa: langileak dira lehenak gerrikoa koxka bat gehiago estutzen, edo/eta beste norabait joaten.

Zaindari eskasak

Bilboko Puppy ez da zakur zaindari ona. Milioiak eta milioiak ostu dizkiote muturren aurrean, loreak aldatzen zizkioten bitartean. Titaniozko etxola edo txalupa edo dena delakoak mesede handia egin die pintxoei eta hoteletako logela bakartiei. Kulturari, ordea, euria egiten duen bakoitzean egiten dio aurpegian ttu. Dirua da hori, guretzat dirutza, nahiz eta agintarientzat txakur-txikiak besterik ez diren. Horietako batek behin esan zuen moduan, “30 kilometro autopista besterik ez du balio” museo ditxosozkoak.

Nork zaintzen du euskal kultura? Diruz elikatzen, esan nahi dut. Erakundeek subentzionatutako sasi-kultura dela gurea, askotan entzun dugu hori. Diru-laguntzak ematen dira, hori egia da, sariak eta halakoak antolatzen dira, hori egia da, baina zertarako balio du horrek? Nahikoa al da? Zergatik lotsatu kulturarako lau txakur txikiez enpresa eta negozio ultrasubentzionatuak ditugun herri honetan? Euskal kulturaz eta kulturatik bizitzea ameskeria da oraindik ere askorentzat, eta besteentzat, bide zinez izerditsua. Lanak ematen ditu egindako lanak kobratzeak, Canok zioen moduan: “Batekin aski ez eta, bi lan: lana egitea bata, kobratzea bestea”.

Neurriak hartu behar direla esango du batek, alternatiba eskaini beharra dagoela besteak. Baina ez naiz ohiko zoko horietara joango. Krisian gauden arren (beti bezala), nahikoa aurreratuko genuke aireaz, lurraz, eguzkiaz eta euriaz bai, baina diruaz ere hitz egiten hasiko bagina. Nahi ala ez, hemen gaude: diruaren diktaduran. Eta bizi egin nahi baldin badugu, hemen eta orain, dirua behar dugu. Hona paradoxa: diru-faltak itotako paperetan idatzi ditut hitz hauek.

Kerouac, Ginsberg, Burroughs. Hiru izen horiek dira Beat belaunaldiarekin usuen lotzen direnak. Eta, egia da, arbola potoloenak eurak izan zirela, baina horien itzalean geratu ziren argitara ekartzea merezi duten beste izen hauek ere. Hiru izenek ez baitute belaunaldi bat egiten.

GREGORY CORSO (1930-2001)

Azala kartzelako liburutegian gogortu zuen Corsok, bertan hasi zen poemak idazten. Nerabe, denboraldiak igarotzen zituen giltzapean, irrati bat lapurtzeagatik, eta abar. 50ean kalea berriz zapaldu eta Ginsberg ezagutu zuen “The Pony Estable” tabernan, New Yorken. Gerokoak dira Corsori eskaini zizkion loreok: “Amerikako poetarik handiena” omen. Behargin, marinel, saltzaile, izandako hamaika lanbideetatik ateratzen zuen idazteko zukua, eta halaxe sortu ziren Gasoline (1958), Bomb (1958) eta The Happy Birthday of Death (1960). Erroman datza bere gorpuak, gurasoek atzean utzi zuten lurrean.

CAROLYN ROBINSON (1923)

Gutxi aipatzen diren arren, emakumeak ere izan ziren Beat belaunaldiaren baitan, eta ez gutxi. Akaso izango da garaiko emakumeak egun baino are baztertuagoak zeudelako garaiko literatur historiografian. Baina kontua da izan bazirela: Joan Volmer, bere senar William S. Burroughs-ek punteria gabeko Guillem Tell baten antzera pistolaz hil zuena, esaterako. Beat idazle horietako bat dugu, beste Beat idazle baten emazte Carolyn Robinson, esposatu ondorenean Cassady. Idatzitakoen artean ezagunena Off the Road lana litzateke Twenty Years with Cassady, Kerouac, and Ginsberg azpitituluduna. Belaunaldiko kideen gorabeherak larrutzen dira bertan, gordinki.

JOHN CLELLON HOLMES (1926-1988)

Holyoke hiritxoan jaioa, Massachusetts estatuan, idazle, poeta eta irakasle izan zen Holmes. Go eleberriagatik da batez ere ezagun, lehen Beat nobelatzat hartua baita aipatu lan horixe. “Beat lasaia” izenarekin bataiatu zuen norbaitek, eta Kerouac jaunaren lagun estuenetakoa izan zen. Eta, izan ere, Kerouac, Cassady, Ginsberg eta enparauen ibileren berri eman zuen Go izenekoan. Idatzi zuen besterik baina, The Horn esaterako, “Beat belaunaldiaren behin betiko jazz nobela” gisa gogoratua izango dena. 62ak bete baino lehentxeago eraman zuen minbiziak, orain hogei urte.

PETER ORLOVSKY (1933)

Hiru hamarkada luzez Allen Ginsberg-en idazkari eta amorante izandakoa, poeta gisa nabarmendu zen besteren gainetik Orlovsky. Dear Allen, Ship will land poema bilduma kaleratu zuen 1971n, inspirazio iturri nahastezinekoa. Gerora etorriko ziren Lepers Cry (1972) edota Ginsberg-ekin batera idatzitako Straight Hearts’ Delight: Love Poems and Selected Letters (1980). Egiten zuenaren lagintzat, “Bigarren poema” deiturikoaren azken partea: “Jainkoari eskerrak begi inuzentea dut naturarentzat./ Jaio nintzen maitasunari buruzko abesti bat gogoratzeko –muino batean tximeleta batek/ kopa bat egiten du zeinetik edaten dudan/ lorezko zubi baten gainean oinez”.

BIDEAN, Jack Kerouac

“Emaztea eta biok banandu eta denbora gutxira ezagutu nuen Dean. Gaixotasun larri bat pasa berri nuen, zeinari buruz ez dut lanik hartuko hitz egiten, salbu eta banaketa ia eramanezin horrekin eta oro hilik zegoelako nire sentipenarekin zerikusia zuela. Dean Moriarty-ren agerpenarekin, “errepideko bizitza” gisa izenda daitekeen nire bizitza zatia hasi zen. Hori baino lehen behin baino gehiagotan aritu nintzen fantasian Mendebaldera joatearekin, planak lausoki eginez eta sekula burutu gabe, beti ere. Dean errepiderako morroi perfektua da zeren errepidean jaio zen hain zuzen, bere gurasoak Salt Lake City-tik pasatzen ari zirela, auto zahar batean, Los Angeles bidean. Berari buruzko lehendabiziko albisteak Chad King-en bitartez jaso nituen, zeinak Mexico Berriko erreformatorio batetik Deanek idatzitako eskutitzak erakutsi zizkidan. Eskutitzok zinezko interesa sortu zidaten zeren bertan, modu xalo eta maitagarrian, Nietzsche eta Chadek zekizkien gainontzeko kontu intelektual miragarriak erakuts ziezaion eskatzen baitzion Chadi Deanek. Egun batez, Carlo eta biok eskutitzen gainean mintzatu ginen eta Dean Moriarty arraro hori ezagutzera iritsiko ote ginen galdegin genien geure buruei”.

JUNKI, William S. Burroughs

“Bill Gains Lexington-era joan zen eta nik autoa hartu nuen Texas-era partitzeko asmoarekin. Bi gramo droga nituen. Pentsatzen nuen horrekin nahikoa izango nuela nire mendetasuna ezarian murrizteko, desagertzeraino. Desintoxikazio plan bat osatu nuen artatsuki. Ustez, hamabi egun iraun behar zituen. Droga disoluzioan neraman, eta beste botila bat ur destilatuz betea. Tanta kontagailua droga disolbatuz beteko nuen aldiro, ur destilatu kantitate bera gaineratuko nuen soluzioko botilan. Azkenerako, ura injektatuko nuen bakarrik. Yonki guztiek ondo ezagutzen duten metodoa da. Beste aldaera bat sendabide txinatarra izenekoa da, zeina laudanoz eta Wampole bizigarriz egiten baita. Aste batzuen buruan, Wampolea edaten duzu bakarrik.

Lau egun ondoren, Cincinnati-n, drogarik gabe nengoen eta abstinentzia sindromearen lehendabiziko sintomekin. Ez dut sekula ezagutu sendabide horietakoren bat funtzionatu dionik. Beti topatzen da arrazoirik droga kopurua murrizten duen salbuespenezko ziztako baterako. Azkenean, bukatu egiten da eta lehen bezain lapatuta jarraitzen duzu”.

Idatzi, apenas idatzi duen Cassadyk. Pertsona gutxi izango dira, ordea, berak bezainbeste tinta literario isurarazi duena. Bere izena preseski azaltzen ez bada ere, Neal Cassadyren izaerak pertsonaia ugari elikatu zituen, ezagutu zutenek lerroak eta lerroak eskaini zizkioten. Allen Ginsbergen hauek, esate baterako, Harkaitz Canoren Ulua itzulpenean: «Coloradon putarik puta ibili zirenak gau-auto lapurtuetan, / N.C., poema hauetako heroi sekretua, / hazitarako moduko zezenkoa bera, Denverko Adonis, / aintza eta loria larrua jo zien neska zenbaezinen omenez!».

Jack Kerouacen On the road lanak heroi bihurtu zuen Dean Moriarty, jatorrizko eskuizkribuan Neal Cassady izena zuen pertsonaia. Kerouacen beste bost liburutan azaltzen da Cassadyren irudia, Cody Pomeray izenez horietako lautan, eta The subterranean liburu laudatuan, Leroy izenez.

Gonzo kazetaritza estiloaren sortzaileak, Hunter S. Thompsonek, Hells Angels motorzale taldeari buruzko liburu bat idatzi zuen 1966an, eta bertan azaltzen da Cassady, «berriki atera diren bi nobeletako protagonista literala» Thompsonen hitzetan, drogatuta eta poliziari oihuka, Hells Angels taldeak Ken Kesey idazlearen etxean egin ohi zituen festa horietako batean.

Hain zuzen, Ken Keseyren ekimenez antolatutako Furthur autobus psikodelikoaren bidaietan, gidari lanetan aritu izan zen Cassady bolada batez. Hala azaltzen da Tom Wolferen The Electric Koll-Aid Acid Test liburuan. Keseyk berak ere bi kontakizun idatzi zituen Cassadyren omenez: Over the Border 1978an, eta The Day After Superman Died, 1979an. Bi narrazioetan Houlihan izenez ageri da Cassady. Azkenik, Charles Bukowskiren Notes of a Dirty Old Man liburuan, zera irakur dezakegu: «Kerouacen mutiko Neal C.»

Aurki argitaratuko du Penguin etxeak ‘And the Hippos were boiled in their tanks’. Alegia, William Burroughsek eta Jack Kerouacek, Beat belaunaldiko bi ikonok, bi eskutara idatzitako eleberri argitaragabea.

Kevin Heredia

Fikziozko kontakizuna da, 1945ean idatzia, eta aurtengo azaroan lehen aldiz argitara aterako dena, Penguin Classics bilduman. And the hippos were boiled in their tanks du izena, hau da, “Eta hipopotamoak egosita zeuden haien tankeetan”. Bederatzina atal idatzi zituzten bi egileek, denera 18: William Burroughsek atal bakoitiak idatzi zituen, eta Jack Kerouacek bikoitiak. St. Louiseko zoologikoan gertatutako sute bati egiten dio erreferentzia izenburuak, gertakari hura kontatzen zuen irrati-albiste bati, hain zuzen. Liburuaren ernamuina den gertakaria, berriz, oso da bestelakoa: hilketa bat, benetan gertatutakoa.

Liburuak, berez, ez zuen aparteko garrantzirik izan Burroughsen eta Kerouacen literatur ibilbidean. Izan ere, inork ez zuen argitara eman nahi izan, eta haiek ere etsi egin zuten azkenerako. Lucien Carr haien lagunak egindako hilketak, ordea, aparteko garrantzia izan zuen haien bizitzetan. 1944an 19 urteren jabe zen Carr, eta diotenez, mutil ederra zen. David Kammerer izeneko adiskide bat berarekin maitemindu egin zen, baina gau batez, mozkor-borroka baten ondoren, Carrek labanaz hil, eta Houdson ibaira bota zuen Kammererren gorpua. Izututa, Burroughs eta Kerouac adiskideengana jo zuen gazteak, eta dena kontatu zien. Gertakari haren ondorioz, azkenean, espetxean egonaldi laburra egin behar izan zuten bi idazleek; Carrek 20 urteko zigorra jaso zuen, baina adingabea zenez, bi urte baino ez zituen bete giltzapean.

Liburu horren argitalpenak helburu komertzial argiak ditu, literarioak bainoago. Burroughsek berak elkarrizketa batean aipatu zuenez, “bigarren mailako materiala da”. Liburuaren oinarrian den hilketaren harira, zera adierazi du berriki Joyce Johnsonek, Kerouacen bikotekide ohiak: “Gertakari hark taldea dinamitatu egin zuen. Hondamena izan zen, bakoitzak bere aldetik jo zuen”. Maila pertsonalean sartu gabe, alabaina, sakabanatze hark literarioki mesede egin ziela dirudi, gertakari haien ondoren iritsi baitziren Beat belaunaldiko alerik laudatuenak: Kerouacen On the road, eta Burroughsen Junkie, esate baterako.

Berrian ateratako testua eta pdf bat.

Egilea: Peter Van Hallen. Iturria: Flickr

Domekan, Berrian.

“Zalantza egin dut denbora luzez idatzi behar ote nuen liburu bat emakumeari buruz. Gaia haserregarria da, bereziki emakumeentzat; eta ez da berria.” Esaldi horrekin abiatu zuen Simone de Beauvoirrek Le deuxième sexe, idatzi feministen artean ezbairik gabe klasiko kontsideratua dena. Diotenez, De Beauvoirren lanik ezagunenak iragan mendearen bigarren erdiko feminismo guztia elikatzeaz gain, mende osoko lan feministarik garrantzitsuena da.

Hasiera batean, saiakera autobiografiko bat egitea zen De Beauvoirren asmoa. Memorietan idatzi zuenez, bere buruari hamaika bider egindako galdera azaldu zion behin Jean Paul Sartreri: “Zer ekarri du niretzat emakume izateak?” Galdera erretorikoa zen, noski. “Galdera honek” jarraitu zuen Simonek “ez dit inoiz arazorik sortu, ez naiz inoiz gutxiago sentitu emakume izateagatik. Emakumetasuna ez da arazo izan niretzat”. “Hala ere,” esan zion Sartrek, “ez zaituzte mutil gisa hezi. Pentsa ezazu horri buruz”. Hala joan omen zen eraldatzen borondate autobiografikoz abiatutako lana, hala joan zen bihurtzen Le deuxième sexe. Norbanakotik abiatuta egin zuen De Beauvoirrek bere ideien orokortzea. Hala ulertzen baitu filosofia existentzialistak: gizakiaren halabeharren bakantasunean ikusten du haren izatearen unibertsaltasuna.

Galdera potoloak bota zituen De Beauvoirrek: “Emea izatea ez baldin bada nahikoa emakume gisa definitzeko, errefusatzen baldin badiogu ‘eternal femeninoa’ aipatzeari, eta onartzen baldin badugu, behin-behinean behintzat, badirela emakumeak lur gainean, orduan egin behar dugun galdera hauxe da: zer da emakumea?”. Galdera horri erantzunen argia pizteko asmoz idatzi zuen liburua, eta tartean batere ohikoak ez ziren galderak eta esaldiak utzi zituen paper gainean: “Emakumeek zergatik ez dute zalantzan jartzen gizonen agintea?”; “Akaso, egunen batean, ugalketarako ez da beharrezkoa izanen gizonarekin elkarlanean aritzea: antza denez, hala nahiago lukete emakume askok”. Aipatu behar da De Beauvoirrek ironiaren laguntzaz egiten dituela irakurketa zorrotz ugari.

Le deuxième sexe feminismoaren lan fundazionaletako bat dela diote askok. Lan entziklopedikoa dela ere esaten da, hain zuzen emakumetasuna ikuspuntu anitzetatik aztertzen duelako. Saiakeraren lehen zatian, biologiaren, psikoanalisiaren, materialismo historikoaren eta mitologiaren diskurtsoek emakumea “alteritate” bezala aurkeztu dutela azaltzen du De Beauvoirrek. Bere esanetan, emakumea beti izan da “bestea”. Ideia hori hobeto ilustratzeko, ikuspegi maskulinoaz baliatzen da, kanpotik begiratzen dio emakumeari, alor askotako jakintzak baliatzen ditu emakumearen mendekotasun historikoa azaltzeko.

“Emakumea ez da jaiotzen, egin egiten da”. Hala hasten da Le deuxième sexe lanaren bigarren liburukia. Antzeko ideiak idatzi zituen Mary Wollstonecraft egileak aurretik, baina De Beauvoirrek berak hasieran aitortu zuenez, gaia ez zen berria. Bigarren zatian, “Bizitako esperientzia” deiturikoan, barrutik begiratzen dio emakumeari, hain zuzen, esperientziaren barrenetik.

Mendebaldeko gizartean emakume izatearen esperientzia aztertzen du De Beauvoirrek, filosofia existentzialistaren ikuspegitik. Garaiko filosofo existentzialisten ideiei, oro har, babesa eman arren, ez zuen onartu Sartreren “askatasun-egoera” emakumearentzat, De Beauvoirren ustez egoerak bereziki baldintzatzen zuelako emakumea, gizonaren aldean. Liburu subertsibotzat jo zuten hainbatek eta hainbatek. Espainiako erregimen diktatorialak debekatu egin zuen, noski, eta Vatikanoko Ofizio Santuak liburu debekatuen zerrendan sartu zuen.

Egilearen ustez, ez da nahikoa giza eskubide unibertsalak aldarrikatzea, gizateriaren erdia bestearen pare ez dagoen bitartean. Simone de Beauvoirrek liburua idatzi zuenean, ez zuen bere burua feministatzat hartzen. Uste zuen oinarrietan oker zegoen mugimendua zela. Adituek diotenez, berandu arte ez zituen bere ideiak feministatzat onartu. Hau paradoxa, geroztik “feminismoaren ama” bezalako etiketak jarri dizkioten egile batez ari garelarik. Nolanahi ere, izenak izen, inor gutxi ausartuko da Le deuxième sexe lanaren balioa eta eragina zalantzan jartzen.

68ko maiatza, 08ko maiatza. 40 urte eta hamaika testu iraultza ekarri uste zuen iraultza hartaz. Simone de Beauvoirren ‘Le deuxiéme sexe‘ liburua bolo-bolo zebilen orduan. Orain gutxi, berriz, Virginie Despentes destroy punkak ‘King Kong Théorie‘ idatzi du, feminismo tradizionalaren osteko garaiak bizi ditugula ohartarazteko.

“Azken garaiotan, Frantzian, errieta baino ez digute egiten 70etako urteen harira. Okerreko bidea hartu dugula, zer egin dugun iraultza sexualarekin, gizontzat al daukagun geure burua edo, gure tontakeriekin, auskalo nora joan ote diren gizontasun zahar eta ona, aitarena eta aitonarena, gerran hiltzen eta etxea autoritate osasuntsu batekin gidatzen zekiten gizon haie-na. Eta legea beren alde dutela. Errieta egiten digute beldurra digutelako”. Virginie Despentes idazlearen hitzak dira, King Kong Théorie orain dela bi urte argitaratutako liburuan irakur daitezkeenak.

Erreportaje hau ez da, noski, ur handiegitan sartuko. Garai bateko eta besteko feminismoa aztertzeko asmorik gabe, 60 urte hauetan gauzak zertan aldatu diren orokorki azaltzen hasi beharrean, bi testutan erreparatzea da asmoa. Batetik, De Beauvoir, Simone, eta haren Le deuxième sexe, 1949an argitaratua, artean 68ko maiatzean feministek eskuliburu gisa erabiltzen zutena. Bestetik, oraindik ere, eta azken berrien esperoan, inongo iraultzek oinarritzat hartu ez duen liburua, King Kong Théorie, Virginie Despentes idazlearena, batzuen ustez fundazio-manifestu baten balioa duena. Asmoa ez da biak konparatzea, ezta maila berean jartzea ere. Asmoa da emakumetasunaren gaineko bi saiakera, bi ikuspegi aurkeztea.

KING KONG TEORIA. «Frantziar letretako destroy punkaren erregina». Ez da izendapen makala. Halakoxe etiketa erantsi zioten Virginie Despentes idazleari (Nancy, 1969) Baisse-moi (1994) lehen literatur lana kaleratzearekin bat. Danbada erabatekoa ekarri zuen liburu hark. Hastapenetan, ez zioten inon publikatu nahi, nahikoa trash omen zen, ez nahikoa konbentzional. Hala jaio zen Despentes anderearen legenda garaikidea: peep show bateko langile, prostituta, Baisse-moi liburuaren izen bereko film zentsuratuaren sortzaile, Les chiennes savantes (1996) eta Les jolies choses (1998) liburuen egile, 50.000 aletik gora saldu ditu momentuz bere azken lanarekin, King Kong Théorie izenekoarekin. Genero eta sexualitate eredu zaharkituak hankaz gora jartzen dituen saiakera zuzena, autobiografiatik ugari duena. Terapeutikoa, batzuentzat. Beharrezkoa, denontzat.

«Itsustasunetik idazten dut nik, eta itsusientzat, kamio-gidarientzat, frigido direnentzat, larrua gaizki jo dietenentzat, larrua ezin jo zaienentzat, histerikoentzat, eroentzat, neska onaren merkatu handiak bazterrean utzitako guztientzat. Eta honekin hasi nahi izan dut gauzak garbi geratzearren: ez nator barkamen eske, ez eta kexatzeko asmoz ere. Ez nuke nire lekua beste norbaitenarengatik aldatuko, Virginie Despentes izatea beste edozein gai baino interesgarriagoa iruditzen zait». Autobiografia eta saiakera nahasten dira hemen, literaturak Despentesi eskaini dion lurralde libre xamar honetan. Bortxaketa, prostituzioa, zinema pornoa ardatz, feminismoaren birplanteamendu berritzaile bat ikusten dute batzuek King Kong Théorie honetan, manifestu moduko bat; beste batzuek, berriz, kontu kitatze pertsonal bat dela diote.

Indiferente, baina, inor gutxi utzi du. Ezin eta. «Bortxaketa, programa politiko zehatz bat da: kapitalismoaren hezurdura, botere ariketaren antzezpen gordin eta zuzena. Dominatzaile bat izendatzen du eta jokoaren arauak antolatzen ditu, dominatzaile horrek bere boterea mugarik gabe erabiltzea ahalbidetzeko». Eta puntua, beti, esperientzia pertsonalak jartzen dio: «1986ko uztaila, 17 urte dut. Bi neska gara, minigonekin, leotardo marradunak eta Converse zapatila gorriak daramatzat nik (…) Auto bat, hiru mutil zurirekin, aldirietako kaskar horietarik, garai hartan tipikoak, garagardoak, porroak, Renaud kantariaz mintzo dira. Hiru dira, hasieran ez dugu haiekin igo nahi». Istorioaren amaiera imajina dezakegu, noski.

(politikoki zuzenagoa eta zozoagoa da bigarren azal hau, ezta?)

Ez bakarrik esaten dena, nola esaten den ere oso da garrantzizkoa Despentesen lanean: «Harrigarria da 2006. urtean, mundu guztia ordenagailu eramangarri ñimiñoekin, argazki kamerekin, patrikako telefonoekin, agendekin eta musika aparailuekin paseatzen den bitartean, oraino aluan sar dezakegun objektu bakar bat ere ez existitzea, itzuli bat egitera atera eta baimenik gabe sartu nahiko ligukeen lehen kaikuari buztana zatikatuko liokeena». Hizkera horrek harritu du jendea, bai eta betikoak asaldatu ere. Lehen liburutik bertatik etorri zaizkio, ordea, erasoak. «Lehen liburu bat idatzi nuen, nire emakume izenarekin sinatu nuena, segundo batez pentsatu gabe gero, publikatzean, igaro ezin nituen mugen zerrendarekin etorriko zitzaizkidala kontu eske».

Elkarrizketa batean galdetu zioten ondorengoa: «Zuretzat feminitatea morrontza modu bat da, prostituzio bat. Meneko emakume bat aurpegirik gabeko emakumea da. Non hasiko litzateke iraultza?». Eta honatx arrapostua: «Lesbiana egitea ez litzateke hasiera eskasa». Posetik badu erantzun horrek, posetik badu Virginie Despentesen irudi publikoak, hainbeste dira ezarri zaizkion etiketak. Intuitzen dugu, hala ere, haren testuek badakitela zer dioten: «Generoen iraultza deritzon leku ezezagun horretarantz ez bagoaz, badakigu zehatz nora itzuliko garen. Infantil bilakatzen gaituen Estatu ahalguztidun batera, zeinak gure erabaki guztietan eskua sartzen duen, gure hobe beharrez, noski; gu hobeki zaintzeko aitzakian haurtzaroan mantentzen gaituen Estatu ahalguztidunera, ezjakintasunean eta zigorraren eta bazterketaren beldurrean oinarritzen dena».