Kevin Heredia

Bizkarroiarena egiten pasa dut joan den astea, Bartzelonan, lagun baten etxean. Irakurri (eguzkitan), musika entzun (rumba) eta jan (pà amb tomaquet), hori egin dut funtsean. Horrez gain, turista ibili naiz liburu-dendetan eta etxerako hartu dut, besteak beste, Enrique Vila-Matasen liburuxka bat, Cuardernos Alfabia bildumakoa. Bi kontakizun labur ditu liburuxkak: Ella era Hemingway, eta No soy Auster. Bat aukeratzekotan, bigarrenak eman dit atsegin gehien. Paul Austerrekiko «ahuldadea» duela aitortzen du Vila-Matasek, eta New Yorkeko idazle ospetsua gutxiesten duten ahotsen aurka oldartzen da, ohi duen elegantzia lasaiaz. Sinpatia literario guztiak pizten dizkion idazlea dela dio, azken finean, xarmagarria iruditzen zaio Auster, «sencillamente encantador». Horregatik barkatzen dizkio akatsak, eta bertuteak goraipatzen.

Zer pentsatua eman dit Vila-Matasen argudioak, itxura batean ahula izan arren, zentzuduna delako oso. Bartzelonako idazleak arrazoi du: Austerrek xarma dauka. New Yorkeko trilogia irakurri nuenetik dena barkatzen diot, eta bere liburuen irakurketak eragiten didan edozein kilika puztu egiten dut, ezinbestez. Bere lan batzuk (Brooklingo erokeriak, esate baterako) literarioki argal samarrak iruditu zaizkit, baina tira, Auster Auster da, eta berehala ahaztu dut liburu haiek utzitako inpresio pattala.

Etxean bizkarroi hartu nauen lagunari ordea, hobe Austerrez ez hitz egitea. Idazkera gris horrekin, ez diola xarmarik hartzen esan dit, kea saldu besterik ez duela egiten. «Baina kearen ondoren, hor uzten ditu hausterrak» saiatu naiz, irribarretsu. Lagunari ez zaio hitz-jokoa gustatu. Ez du Auster maite. Hala ere, harritu nau liburu baten aurkezpenera joateko proposatu didanean, nor eta Auster bera etorri delako Bartzelonara, nora eta udaletxera, bere azken liburua (Gizon bat ilunpean) aurkezteko, gaztelerako bertsioan. «Uste nuen gorroto zenuela» esan diot lagunari, eta erantzun dit ez dela inoiz udaletxera sartu, badela garaia. Zazpietan da aurkezpena, hogei minutu lehenago iritsi gara gu. Beranduegi, jende ilara luze bat ikusi dugu ondoko kalera iristen. Jarri gara ilaran, hala ere, eta Austerren aldeko argudio literarioekin egoera baretzen saiatu naizen arren, inoiz baino haserreago ikusi dut laguna aurkezpenera sartu ezinik gelditu garenean. Eskerrak ni ere ez naizen Paul Auster.

Euskadi Sariek, gurean, klan antagonikoen arteko ezinikusiak azaleratu dituzten moduan, badira, han-hemenka, borroka kaindarrak pizten dituzten sari batzuk. Ez da gatazkarako dugun joera berezkoa, inguruetara begiratzea besterik ez dago. Sariek hori dute, sari direla. Suedia liberal-kontserbadore eta europarzalean, ordea, gauzak oso dira bestela. Han argi dute etsaia nor den, ez dagoela etxean. Horace Engdahl, Suediar Akademiako idazkari iraunkorra klarki mintzatu zen: «AEBtako literaturak ezin du Europakoarekin lehiatu». Arrazoiak: «bakartuegi daude, ez dute nahikoa itzultzen eta ez dute literaturaren elkarrizketa handian parte hartzen». Dianaren erdian, nola ez, yankeeak, den-denak.

Aurtengo Nobel saridunaren izena publiko egin baino lehen, beraz, eta Akademiaren iritzia bere idazkariarena bada, bagenekien nor ez zen izango golardo preziatuaren (ez ahantzi, milioi bat euro) aurtengo jabea: ez Joyce Carol Oates, ez John Updike, ez Don DeLillo, ez Thomas Pynchon. Ezta Kirmen Uribe ere. Azken-azken hautagaien artean egon arren, bagenekien Philip Rothek ez zuela, inondik inora, saria irabazteko aukera txikiena ere. Eta logika horren baitan, erabat logikoa izan da saria Jean-Marie Gustave Le Clezio lagunari ematea. Ezin esan merezi ez zuenik, ia inork ez baitu haren lana ezagutzen. Ondorioa: edo Suediar horiek ez dakite zertan ari diren, edo gainontzekook ez dakigu zertan ari garen, Le Clezio jauna irakurri beharrean beste hamaika idazle traketsago irakurtzen.

Gure lehiatzaileen artean ongien kokatua den Atxagak ere ez du, beste behin, Suediar Akademiaren sari handia eskuratu. Hurrengo batean beharko du. Ez dudana ulertzen, ordea, zera da: manifestu, agiri eta paper bustien zale den gure herri honetan, nola oraindik ez dugun Atxagaren hautagaitzaren aldeko idazki bat eta bakarra, definitiboa, txukundu. Hartara, Ibarretxeren kontsulta errefusatuarekin egingo dugun antzera, zerbait sinatzeko aukera izango genuke hiritar zintzo aspertuok. Geroago etorriko litzateke Atxagaren kontrako, tira, Atxagaren hautagaitzaren kontrako testua, beste batzuek gustura asko sinatuko luketena. Nago, baina, Zazpi etxe Frantzian, Atxagaren azken nobela, Nobela eskuratzeko bidean beste pauso garrantzitsu bat izango dela. Soldadu belgikarrak XX. mende hasierako Kongon. Akaso errazagoa izango luke, Saria (horrela, letra larriz, behar duen gisan) Obamaren AEBetan emango balitz.

blogera itzuli naiz gaur, aspaldi luzatu nuen azken bostekoa.
bihar itzuliko naiz paperera, Berrian, dena ondo badoa.

Puntu batetik aurrera ez dago itzulerarik. Hori da lortu behar den puntua
Kafka’tar Franz